Vals alarm




Rationaliteit en afstandelijkheid hebben onze voorkeur. We doen alsof gevoelens en emoties ons koud laten en niet van ons stuk brengen. Gevoelens zijn vooral vervelend en lastig. We willen evenwichtig zijn, koelbloedig, iemand uit ‘één stuk’. Maar emotionele competentie is enorm belangrijk. Met het verstoppen en negeren vervallen we in verslavingsgedrag en worden we letterlijk ziek. En dan heb ik het nog niet eens over de kwaliteiten die je hiermee onderdrukt. Omdat je jezelf in een keurslijf propt dat je niet past.


Uit angst verstoppen we vooral onze negatieve emoties. Dat kost veel moeite, vooral boosheid onderdrukken kost veel energie. Zo raken we uit verbinding met wat er eigenlijk gebeurt en met de behoefte die eronder ligt. Dat is meestal een behoefte die met verbinding te maken heeft, maar daar ontnemen we onszelf juist de kans toe. Door ons te verstoppen of de ander af te vlammen.


De stress die hieruit voortkomt ondermijnt de balans en de verdedigingssystemen van ons lichaam. De coping stijlen die het risico vergroten om ziek te worden hebben allemaal een verminderd vermogen tot emotionele communicatie met elkaar gemeen. Een heleboel van wat wij persoonlijkheidskenmerken noemen hebben we geleerd, en we dénken dat ze onmisbaar zijn. De behoefte aan controle is niet aangeboren, maar aangeleerd. Onderdrukken van emoties is aangeleerd gedrag. We voldoen nog steeds aan de regels van vroeger.


Emotionele competentie vraagt:

  • Het vermogen om onze emoties te voelen, zodat we ons ervan bewust zijn wanneer we stress ervaren;

  • Het vermogen om onze emoties effectief te uiten en daarmee onze behoeften kenbaar te maken en onze emotionele grenzen aan te geven;

  • De mogelijkheid om onderscheid te maken tussen psychologische reacties die belangrijk zijn voor de huidige situatie en de patronen die een overblijfsel zijn uit het verleden. Wat we willen en vragen van de wereld dient in overeenstemming te zijn met onze huidige behoeften, niet met onbewuste, onbevredigde behoeften uit onze kindertijd. Wanneer de grens vervaagt, ervaren we verlies of de dreiging van verlies terwijl daar geen sprake van is;

  • En het besef van de echte behoeften die wel bevredigd moeten worden, in plaats van dat deze onderdrukt worden omdat we door anderen geaccepteerd of goedgekeurd moéten worden.

Als dit niet lukt, en veel van ons zitten nog vast in wat we meegekregen hebben van thuis, geeft dat stress. En chronische stress leidt tot ongezond gedrag, chronische vermoeidheid, burn-out en een diversiteit aan lichamelijke klachten. De emotionele competentie voorkomt verborgen stressfactoren die een risico voor onze gezondheid vormen.


Het hormonale stelsel is onlosmakelijk verbonden met de hersencentra waar emoties worden ervaren en geïnterpreteerd, en die zijn op hun beurt weer verbonden met het immuunsysteem en zenuwstelsel. Een stressprikkel heeft dus meteen invloed op dit gehele systeem. Gabor Maté beschrijft in zijn boek ‘Wanneer je lichaam nee zegt’ een aantal onderzoeken die aantonen hoe emotionele factoren klachten verergeren.


Stress is persoonlijk en al even uniek als de levensverhalen van ieder mens; de patronen die ontstaan in de kindertijd en de manier waarop we ruimte geven aan emoties,…ruimte in mogen nemen. Velen van ons hebben meegekregen dat we sterk moeten zijn, ons niet laten kennen. Gehoorzamen, aanpassen, ‘pleasen’ en vooral niet tot last zijn. Jij staat onderaan de ladder van behoeften en aandacht. Je gaat studeren of het werk doen dat je ouders je graag zien doen. Je bevind je als kind nu eenmaal in een afhankelijke situatie, je hebt je ouders nodig om te overleven.


Zelfbeschikking begint met ‘interoceptie’, ons vermogen om subtiele, zintuigelijke, lichamelijke gevoelens waar te nemen. Hoe groter dat vermogen is, hoe meer mogelijkheden we hebben om ons leven vorm te geven. Weten wát we voelen is een eerste stap naar waarom we iets voelen.


Voor getraumatiseerde mensen is de eerste stap weer vertrouwen hebben in hun eigen lichaam, vertrouwd raken met de signalen en dat accepteren.


Vals Alarm


Het boek van Menno Oosterhof ‘Vals Alarm’ gaat over het leven met een dwangstoornis, maar uiteindelijk gaat het om zoveel meer. Hij legt in het boek op zijn eigen humoristische wijze de vinger precies op de zere plek. Dwang ziet hij als verslaving.

- Onvrijheid

- Dwanghandelingen

- Hunkering


De kern van alle problematiek, is het verdoven van de onrust. Het ‘haakje’ van je nagel waar je achter blijft hangen. Het schilderij dat scheef hangt. De behoefte aan een sigaret…. Je bent de onrust aan het verdoven.


Vermijding van angst, van negatieve gevoelens, problemen voorkomen die er nog niet zijn... en waarschijnlijk nooit komen.


‘Loslaten wordt mijn nieuwe houvast’


De lijfspreuk van Menno. Erop vertrouwen dat het wel losloopt! Het voelt nu op dit moment heel erg belangrijk, maar eigenlijk gaat het nergens over; het piekeren helpt in ieder geval niet, het stimuleert alleen de impuls en verschrompelt het vertrouwen nog verder.


In een zelfonderzoek krijg je de ruimte om alle ervaringen die belangrijk zijn geweest voor jouw ‘vorming’, zowel positief als negatief. En we zien waar dit onderdrukken van emoties en patronen ontstaan zijn en functioneel waren. En waar ze nu een belemmering geworden zijn, maar ook, waar ze soms nog steeds zinvol kunnen zijn.


Bewustzijn van de regels die je geleerd hebt om iets te voorkomen. Als ik dit niet doe, dan… Het verband ligt opgesloten in het levensverhaal, en is steeds ‘onderhuids’ aanwezig. Alleen niet zozeer in het nu, als wel in de onrust, de obsessie, de dwang, de fysieke herinnering en reactie van het lichaam. Het gevaar is overdreven. Een ingewikkeld samenspel van denken, voelen en willen. In een donker steegje in een vreemde stad is het vast wel veilig, maar het voelt niet zo. Dit is niet op te lossen met cognitie… om iets los te kunnen laten is het belangrijk je verlangen en vertrouwen te vergroten. De ‘imperfectie’ te verdragen, de onrust te verdragen, de gevoelens er te laten zijn.


Steeds maar controleren of je sleutels in je zak zitten, gehaast om je heen kijken of er niemand achter je loopt in dat steegje. De onrust jaagt door je lijf en zet je op scherp, activeert steeds weer je stress systeem. Het verzachtende effect van de sigaret of de dwanghandeling geeft dan even verlichting, maar dat effect wordt steeds minder. En het houdt nooit op, je kunt nooit tevreden zijn.


Dwang is een ‘over’-gevoelige reactie op een prikkel, die enerzijds leidt tot gedachten en anderzijds tot impulsen tot herstel; minimale triggers zorgen voor een enorm bedreigend gevoel; vals alarm. En zetten een reeks aan handelingen in beweging… Daarin wordt de onderliggende behoefte alleen niet meegenomen.


Verlangen

  • Erken de hardnekkigheid, zeker als je extra sensitieve bedrading hebt; HSP of hoogbegaafd.

  • Zie de lichtpuntjes zonder de donkerheid te verbloemen…

  • Geen snelle stappen, maar hoop, verlangen en vertrouwen…

  • Je eigenwaarde hangt niet af van deze problemen…

  • Stel je vrees voor als wens; de houtworm die het huis in laat storten…

De waarheid ligt ergens in het midden, uiteindelijk gaat het nooit om zwart-wit, maar om het balanceren tussen de ‘grote polariteiten van het bestaan’; leven en dood, gezondheid en ziekte, verbondenheid en eenzaamheid, waardering en schande, zelfrespect en spijt, zinvolheid en verspilling… en in