Perfectionist? Geen probleem!

Dit vierde blog in de reeks hoogbegaafdheid en werk, waar lopen mijn vaak begaafde en sensitieve klanten tegenaan, gaat over perfectionisme en het riscico op een burn-out.

Wat veel genoemd wordt in het onderzoek* van het IHBV als belemmerende factor voor werk is gezondheid. Het gaat dan niet alleen om fysieke zaken, maar bijvoorbeeld ook om arbeidsongeschiktheid, en psychische en psychiatrische klachten. Burn-out, depressiviteit en overspannenheid worden regelmatig genoemd. Ook vaak genoemd zijn bore-out, dingen zijn saai, uitdaging nodig, verveling, gek van onlogische procedures en dergelijke. Een citaat: “Een nieuwe baan geeft nieuwe ellende. Als er structureel niks verandert ga ik niet meer werken. Ik blijf tegen dezelfde dingen aanlopen." In dit blog gaan we in op de overbelasting, de extra gevoeligheid voor een burn-out door perfectionisme.


Je bent extra gevoelig voor een burn-out door perfectionisme en hoge eisen aan jezelf stellen, veel van jezelf 'moeten', altijd klaar moeten staan voor anderen, groot verantwoordelijkheidsgevoel, moeilijk nee kunnen zeggen, sterk afhankelijk zijn van de waardering van anderen. Hoog-sensitiviteit, emoties heftig voelen, prikkelgevoelig. Moeilijk steun kunnen vragen en weinig invloed ervaren op de omgeving en je eigen leven...


”Een negatief doorgeslagen balans is vaak te vinden in té veel...‘moeten’ versus ‘willen’ en 'anderen' versus 'jezelf'. Er ontstaan problemen wanneer de balans doorslaat en de draaglast groter wordt dan de draagkracht. Bijvoorbeeld doordat er in korte tijd veel gebeurt of het heel druk is, waardoor de draaglast zwaarder wordt. Maar het kan ook zijn dat je moe of ziek bent, waardoor je draagkracht vermindert. De eisen die gesteld worden zijn groter dan wat je aankunt of denkt aan te kunnen. Je ervaart stress door de hoeveelheid spanning of druk. Wanneer de stress overeenkomt met wat je aankunt, spreken we van gezonde spanning of gezonde stress. De belasting en de belastbaarheid zijn dan met elkaar in evenwicht.


Uitdaging: Luister naar je lijf en accepteer je klachten, neem de tijd voor jezelf en zet jezelf op de eerste plaats. Vergroot je zelfkennis en onderzoek de oorzaak van de dingen die je moeilijk vindt of van jezelf ‘moet’. Durf grenzen te stellen, zeg nee en stel realistische eisen. Ken je eigen behoeften om weer op te kunnen laden. Leer waar nodig nieuwe vaardigheden en pak je belemmerende gedachten aan. Focus je op dingen die je energie geven en de stress tegengaan, ook als je daar eigenlijk geen puf voor hebt en vraag hulp.

Perfectionisme from the “inside out”


Perfectionisme is mij niet geheel vreemd. Het heeft voor mijn gevoel wel duidelijk twee kanten. Een positieve kant, een gedrevenheid en behoefte om iets echt goed voor elkaar te krijgen. Vol energie en focus je interesses en doelen najagen. De rode draad en het geheel dat ik destijds wilde weergeven in mijn afstudeer onderzoek veroorzaakte bij vlagen voor heel wat frustratie en vermoeidheid, maar het gaf mij ook enorm veel energie. Zeker omdat wat ik in mijn hoofd had, ook echt op papier kreeg.


Wat is daar slecht aan? Het geeft vaak een enorme kick! Daarbij zijn er ook echt onderdelen waar ik niet zo fanatiek in ben. De inhoud en het tempo gaan bij mij vaak ten koste van mijn spelling. Deze vorm van perfectionisme is verbonden met het ontwikkelingspotentieel van een hoogbegaafde en is intrinsiek. Of zoals Lisa Erickson het beschrijft: It moves from the “inside out”. Het hangt ook samen met een vorm van idealisme. Kortom, passie!


Misschien moeten we het dan geen perfectionisme meer noemen? Toch wordt je vanuit die gedrevenheid en het gefrustreerd zijn door het resultaat, perfectionistisch genoemd. Je krijgt dan te horen dat het toch heel erg mooi en goed is en dat je niet zo moeilijk moet doen. Je krijgt te horen dat je de lat veel te hoog legt en te veel van jezelf verwacht. Zo mis je de ondersteuning om op lange termijn wel succes te hebben. Zo mis je de kans om iets te 'leren'. Doorzetten, oefenen, investeren en groeien!


Uitdaging: Leg de lat niet lager, maar ontdek de route om deze doelen te halen en het bewustzijn te ontwikkelen om hierin keuzes te maken. Hoeveel energie gaat het je kosten en is het je dat waard?

Perfectionisme from the “outside in”