• Talenteer Jezelf

Het ‘Zijnsluik’ 2: Perfectionisme


Binnen het ‘zijnsluik’ van Prof. dr. Tessa Kieboom wordt een aantal kenmerken die hoogbegaafden gemeenschappelijk hebben weergegeven. Hierbij wordt niet de nadruk op het cognitieve aspect gelegd, maar op karaktereigenschappen. Het ‘zijnsluik’ bevat vier bijzondere kenmerken: perfectionisme, een sterk rechtvaardigheidsgevoel, hypergevoeligheid (HSP) en een kritische instelling. In dit tweede deel ga ik dieper in op het perfectionisme.


Perfectie bestaat niet. Het kan altijd beter en niets is dus perfect. Het is nooit af. Dus waarom zou je actie ondernemen als het toch niet perfect kan zijn? Dan is het toch beter om het uit te stellen? Als je geen actie onderneemt, kan niemand je aanspreken op het resultaat. Faalangst leidt tot uitstellen en hoe meer je uitstelt, hoe moeilijker het wordt om actie te ondernemen. Dit is een vicieuze cirkel die uiteindelijk leidt tot stilstand.


Op een gezonde manier streven naar een zo goed mogelijk resultaat met veel inzet en passie om dat te bereiken is natuurlijk geen probleem. Maar hoogbegaafden leggen de lat vaak wel erg hoog, willen veel en vooral snel. Ze hebben een doel voor ogen dat alleen maar tegen kan vallen wanneer het werkelijkheid geworden is.


“Alle introverte mensen zijn perfectionisten. Alle hoogbegaafden zijn perfectionistisch in iets (gewoonlijk niet in het opruimen van hun kamer). De hoogbegaafde introvert is een perfectionist in het kwadraat.”

(Linda Kreger Silverman)


Aangeboren of aangeleerd?


Perfectionisme lijkt in hoge mate een aangeboren temperament, hoewel andere factoren ook een rol kunnen spelen. Opvoeders die zelf neigen naar perfectionisme geven een voorbeeld dat versterkend kan werken. Ouders of leerkrachten met een fixed-mindset zullen veel nadruk leggen op resultaten en zo ook bij een kind prestaties belangrijker maken dan het proces zelf. Anders voelen, pesten, geen aansluiting en afwijzing kunnen perfectionisme stimuleren: "Ik moet presteren, anders ben ik niets waard." Veel hoogbegaafde kinderen leggen echter zelf de lat hoog.


Stress


Door hun perfectionisme kunnen hoogbegaafden overdreven kritisch naar zichzelf zijn. Dat leidt tot veel stress en frustratie. Situaties zijn objectief gezien vaak niet stressvol of frustrerend. Het is vaak onze innerlijke stem die dat er van maakt. Veel negatieve zelfspraak geeft stress en frustratie. Onze gedachten bepalen onze gevoelens. Deze negatieve gevoelens geven stress. Andere mensen of de situatie de schuld geven werkt vooral een gevoel van hulpeloosheid in de hand. Je geeft daarmee de controle uit handen. Kijken naar wat je zelf kunt veranderen, probleemoplossend denken is een positieve manier van denken en het geeft je weer een gevoel van richting.



Hoogbegaafden hebben vaak een geweldig goede interne criticus. Het probleem is dat deze criticus niet echt een realistische kijk heeft. Het is dus goed als je een afweging leert maken van wat er van die kritiek wel en niet klopt. Daarnaast zijn we erg goed in het voorspellen van een slechte afloop. Het is belangrijk dat we leren inzien dat er altijd verschillende oplossingen zijn voor een probleem. Stress komt niet alleen voort uit de persoon zelf, maar ook vanuit de omgeving. Niet alleen in de vorm van prestatiedruk, maar door wat ze om zich heen zien. De gevaren in de wereld, de onrechtvaardigheid, milieuproblemen en oorlogen, maar ook het bezig zijn met de dood en andere existentiële vraagstukken.


"Dankzij een paar stevige levenslessen heb ik geleerd mijn grenzen te bewaken. Perfectionisme en hoogsensitiviteit bleek een fatale combinatie; in 2011 kreeg ik een burn-out. Ik weet nu dat als ik wil ontspannen, de omgeving aan heel veel voorwaarden moet voldoen."

~ Cabaretière Karin Bloemen in het Psychologie magazine november 2017 ~


Het aantal kinderen en (jong)volwassenen met stress, burn-out en depressie neemt enorm sterk toe. Uit onderzoek* blijkt dat ruim driekwart van de tieners en jong-werkenden zoveel stress ervaart dat ze kans lopen lange tijd opgebrand thuis te komen zitten. Er wordt wel eens gezegd dat de moderne mens op een dag meer prikkels verwerkt dan onze verre voorvader in zijn hele leven. Dat betreft dan vooral de belasting van ons brein. Ondertussen is onze fysieke gestel niet ingrijpend veranderd, maar staat door alle hersenactiviteit onze autonome ontspanning (beweging, slaap) wel zwaar onder druk. Er is ook goed nieuws: stress is niet alleen een gevolg van de gebeurtenissen om ons heen, maar vooral ook een gevolg van de individuele beleving en andere factoren.


  • Denk eens na over wat jij allemaal moet van jezelf!

  • Welke omgevingsfactoren beïnvloeden jou sterk, wanneer is het belangrijk om even te gaan wandelen? Even een pauze te nemen?

  • Heb je moeite met falen? Ben je een uitsteller?

  • Ben jij ooit tevreden? Is goed genoeg ook echt genoeg?


Verder lezen over: Perfectionisme en Faalangst


Individueel aan de slag met je belemmeringen? Kijk eens op de ZKM pagina.


Groepsgewijs kun je aan de slag met de workshops ‘De kunst van Zelfreflectie’ of je aanmelden voor de Thema workshop “De angst om te stralen’. Een workshop over perfectionisme, faal en straalangst.


* Bron: Stress is geen individueel probleem, Martijn van Winkelhof en Bram Bakker (NRC)


#Perfectionisme #Zijnsluik #faalangst #stress #burnout #Introvert

Alle rechten voorbehouden © 2015 - 2020  Talenteer Jezelf  -